علت و انواع خارش بینی بعد از عمل؛درمان خارش بینی
- دکتر کوچک زاده
- بدون دیدگاه
ممکن است چند روز بعد از عمل بینی، بیشتر از درد یا ورم، یک حس ناخوشایند و مداوم داخل یا اطراف بینی توجهتان را جلب کند: خارش. گاهی این احساس روی پوست بینی و محل بخیه ها ایجاد می شود و گاهی در قسمت داخلی بینی حس می شود؛ به همین دلیل، خیلی ها نمی دانند برای برطرف کردن آن باید صبر کنند یا اقدامی انجام دهند. خارش بینی بعد از عمل همیشه یک علت مشخص ندارد و شدت آن هم در همه افراد یکسان نیست. خشک شدن داخل بینی، روند ترمیم بافت ها و تحریک پوست می توانند در ایجاد این احساس نقش داشته باشند. از طرف دیگر، خاراندن بینی یا وارد کردن انگشت و دستمال به داخل آن برای لحظه ای احساس بهتری ایجاد می کند، اما ممکن است به بافتی که هنوز در حال ترمیم است فشار وارد کند. اگر خارش بینی شما شروع شده، مهم است بدانید چه نوع خارشی را می توان بخشی از روند طبیعی بهبودی دانست و چه زمانی بهتر است موضوع را با پزشک در میان بگذارید. همچنین روش برخورد با این احساس اهمیت زیادی دارد؛ چون قرار نیست برای از بین بردن خارش، بینی را مدام لمس یا تحریک کنید. در ادامه، علت خارش بینی بعد از عمل و راهکارهای مناسب برای کنترل آن را بررسی می کنیم.
آیا خارش بینی بعد از عمل طبیعی است؟
بله، خارش بینی بعد از عمل در بیشتر موارد طبیعی است و می تواند بخشی از روند بهبودی باشد. ترمیم زخم های جراحی، خشکی مخاط، تشکیل دلمه و تغییرات موقت حس پوست از دلایل شایع این احساس هستند. خارش معمولا در روزها و هفته های ابتدایی بیشتر احساس می شود و با بهتر شدن بینی، به تدریج کاهش پیدا می کند.
اگر خارش خفیف باشد و هر روز کمتر شود، معمولا جای نگرانی نیست. اما خارش شدید یا رو به افزایش، به ویژه اگر همراه با درد، قرمزی قابل توجه، تورم غیرعادی، ترشح بدبو یا تب باشد، نیاز به بررسی پزشک دارد.
نکته مهم این است که خارش به تنهایی معمولا نشانه عفونت نیست. زمانی که علائم دیگری هم در کنار آن ایجاد شوند، احتمال التهاب، عفونت یا واکنش پوستی بیشتر مطرح می شود.
علت خارش بینی بعد از عمل چیست؟
خارش بعد از جراحی بینی همیشه یک علت مشخص ندارد. گاهی چند عامل در کنار هم باعث ایجاد این احساس می شوند؛ از خشکی داخل بینی گرفته تا ترمیم پوست و تغییرات موقت حس بینی.
ترمیم زخم های جراحی
ترمیم بافت ها یکی از دلایل شایع خارش بعد از عمل بینی است. زمانی که پوست و مخاط در حال ترمیم هستند، پایانه های عصبی نیز به تدریج بازسازی می شوند. به همین دلیل ممکن است علاوه بر خارش، احساس کشیدگی، گزگز یا مورمور شدن داشته باشید. این احساس معمولا موقتی بوده، و هرچه ترمیم بینی پیش برود، شدت آن کمتر می شود.
خشکی داخل بینی
خشکی مخاط یکی دیگر از دلایل رایج خارش بینی بعد از جراحی است. بعد از جراحی، تنفس دهانی، کاهش رطوبت داخل بینی، بعضی داروها و تشکیل دلمه می‌توانند باعث شوند مخاط بینی خشک تر از حالت معمول شود. در این شرایط ممکن است علاوه بر خارش، احساس سوزش یا وجود چیزی داخل بینی داشته باشید. رعایت دستور جراح درباره شست و شوی بینی می تواند به کنترل خشکی و پاک شدن ترشحات درون آن کمک کند.
تشکیل دلمه و خشک شدن ترشحات
تشکیل مقداری دلمه و خشک شدن ترشحات داخل بینی در روزهای ابتدایی بعد از عمل شایع است. وقتی این ترشحات روی مخاط باقی می مانند، می توانند آن را تحریک کرده و باعث خارش یا احساس گرفتگی شوند. برای خارج کردن دلمه ها عجله نکنید و آنها را با دست یا وسایل مختلف جدا نکنید. اگر جراح شست و شوی بینی را توصیه کرده باشد، انجام صحیح آن به نرم شدن ترشحات و پاکسازی تدریجی داخل بینی کمک می کند.
بازسازی پایانه های عصبی
بعد از جراحی ممکن است حس پوست بینی برای مدتی با قبل از عمل متفاوت باشد. بعضی افراد در این دوره خارش، بی حسی، مورمور شدن یا تغییر موقت حساسیت پوست را تجربه می کنند. این تغییرات معمولا با ترمیم تدریجی اعصاب کمتر می شوند و به مرور حس بینی به وضعیت طبیعی نزدیک تر می شود.
تحریک یا حساسیت پوستی
گاهی خارش مربوط به داخل بینی نیست و از پوست اطراف بینی آغاز می شود. چسب بینی، مواد ضد عفونی کننده، پمادها یا محصولات دیگری که در دوره نقاهت استفاده می شوند، در بعضی افراد باعث تحریک یا حساسیت پوست می‌شوند.
اگر خارش بیشتر دقیقا در محل تماس چسب یا یک محصول خاص ایجاد شده و همراه با قرمزی، سوزش یا التهاب است، بهتر است قبل از قطع یا تغییر آن محصول با جراح مشورت کنید.
خارش بینی بعد از عمل تا چه زمانی ادامه دارد؟
خارش بینی معمولا از روزهای ابتدایی بعد از جراحی شروع می شود و ممکن است در هفته اول بیشتر احساس شود. در بسیاری از افراد، این احساس طی ۲ تا ۴ هفته به تدریج کمتر می شود. با این حال، خارش خفیف در نوک بینی یا اطراف بخیه ممکن است مدت بیشتری باقی بماند؛ زیرا ترمیم این قسمت ها زمان بیشتری نیاز دارد.
اگر شدت خارش به مرور کمتر شود، معمولا طبیعی است. در مقابل، خارش شدید یا رو به تشدید، به خصوص زمانی که با قرمزی، تورم، درد، ترشح بدبو یا تب همراه باشد، طبیعی محسوب نمی شود و بهتر است توسط جراح بررسی شود.
خارش کدام قسمت بینی بعد از عمل طبیعی است؟
خارش ممکن است در قسمت‌های مختلف بینی احساس شود. محل خارش می‌تواند سرنخ خوبی درباره علت آن باشد؛ برای مثال، خشکی مخاط بیشتر باعث خارش داخل بینی می‌شود، در حالی که چسب یا خشکی پوست ممکن است سطح خارجی بینی را تحریک کند.
خارش پوست روی بینی
پوست بینی بعد از برداشتن اسپلینت یا در دوره استفاده از چسب ممکن است برای مدتی خشک و حساس باشد.
کشیدگی پوست و تغییرات حسی ناشی از ترمیم نیز می‌توانند باعث خارش شوند.
این نوع خارش بینی بعد از عمل معمولا سطحی بوده، و گاهی با احساس کشیدگی یا گزگز همراه می شود.
خارش نوک بینی
خارش نوک بینی بعد از عمل می تواند بخشی از روند طبیعی بهبودی باشد. نوک بینی معمولا به دلیل تغییرات ایجاد شده در بافت و باقی ماندن تورم، مدت بیشتری درگیر ترمیم است.
به همین دلیل ممکن است در این قسمت احساس خارش، مورمور شدن یا تغییر موقت حس داشته باشید. اگر خارش نوک بینی به تنهایی وجود دارد و به مرور کمتر می شود، معمولا نشانه مشکل خاصی نیست.
خارش کناره های بینی و پره‌ها
پره های بینی ممکن است در اثر تماس با چسب، ترشحات، شست و شو یا خشکی پوست تحریک شوند.
اگر خارش دقیقا در محل تماس چسب ایجاد شده و پوست همان ناحیه قرمز یا ملتهب شده باشد، احتمال تحریک یا حساسیت پوستی بیشتر می شود.
خارش داخل بینی
خارش داخل بینی بعد از عمل معمولا با خشکی مخاط، دلمه یا ترشحات خشک‌شده ارتباط دارد.
در این دوره، مخاط بینی حساس‌تر است و رطوبت و پاکسازی طبیعی آن ممکن است برای مدتی تغییر کند. به همین دلیل بعضی افراد احساس می‌کنند چیزی داخل بینی آنها گیر کرده یا مدام تمایل دارند بینی را تمیز کنند.
با این حال، وارد کردن انگشت، گوش‌پاک‌کن یا هر وسیله دیگری به داخل بینی می‌تواند مخاط در حال ترمیم را تحریک کند و حتی باعث خونریزی شود.
خارش اطراف محل بخیه
اگر جراحی با برش در ناحیه کلوملا یا بخش دیگری از بینی همراه بوده باشد، پوست اطراف بخیه نیز ممکن است هنگام ترمیم دچار خارش شود. این حالت معمولا با ترمیم زخم ارتباط دارد و به تدریج کمتر می شود. البته اگر محل بخیه بیش از حد قرمز، متورم یا دردناک شود، بهتر است توسط جراح بینی بررسی شود.
برای کاهش خارش بعد از عمل بینی چه کار کنیم؟
برای کاهش خارش، بهتر است ابتدا علت آن مشخص شود. در بسیاری از موارد، جلوگیری از تحریک بینی و رعایت مراقبت های بعد از جراحی کافی است و نیازی به مصرف خودسرانه دارو وجود ندارد.
بینی را دستکاری نکنید
وقتی بینی می خارد، اولین واکنش ممکن است خاراندن یا دستکاری آن باشد؛ اما بعد از جراحی این کار می تواند به بافت های در حال ترمیم آسیب بزند.
فشار دادن بینی، خاراندن پوست یا وارد کردن انگشت و گوش پاک کن به داخل آن ممکن است باعث تحریک مخاط، جدا شدن دلمه و خونریزی شود. بنابراین حتی اگر خارش آزاردهنده است، تا حد امکان بینی را دستکاری نکنید.
خشکی داخل بینی را کنترل کنید
اگر علت خارش، خشکی مخاط یا تجمع ترشحات باشد، شست و شوی بینی با سرم یا محلول سالین، در صورت تجویز جراح، می‌تواند به مرطوب شدن مخاط و نرم شدن ترشحات کمک کند.
روش شست و شو و تعداد دفعات آن باید مطابق دستور پزشک باشد؛ چون مراقبت های بعد از جراحی ممکن است بر اساس نوع عمل و شرایط هر فرد متفاوت باشد.
دلمه ها را به زور جدا نکنید
دلمه های داخل بینی را نباید با دست یا وسایل مختلف بیرون بیاورید. این کار می تواند به مخاط حساس آسیب بزند و باعث خونریزی شود.
اگر شست و شوی بینی برای شما تجویز شده است، آن را طبق دستور انجام دهید تا ترشحات به مرور نرم شوند و راحت تر از بینی خارج شوند.
عامل تحریک پوستی را بررسی کنید
اگر خارش بیشتر روی پوست و در محل چسب یا اطراف بخیه ایجاد شده است، احتمال تحریک یا حساسیت پوستی وجود دارد.
در این شرایط، بدون هماهنگی با جراح از کرم، پماد یا داروی ضدحساسیت استفاده نکنید. پزشک می‌تواند با بررسی پوست مشخص کند که آیا محصول مورد استفاده عامل تحریک است یا علت دیگری وجود دارد.
هوای محیط را بیش از حد خشک نکنید
هوای خشک می تواند خشکی مخاط و در نتیجه احساس خارش را بیشتر کند. حفظ رطوبت متعادل اتاق، به ویژه هنگام خواب، برای بعضی افراد مفید است.
اگر از دستگاه بخور استفاده می کنید، تمیز کردن مرتب آن را جدی بگیرید. دستگاهی که به خوبی تمیز نشود، می تواند آلودگی را در فضای اتاق پخش کند.
چه زمانی خارش بعد از عمل بینی نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
خارش خفیف و رو به کاهش معمولا طبیعی است؛ اما خارش شدید، مداوم یا رو به تشدید باید بررسی شود.
اگر خارش همراه با هر یک از علائم زیر باشد، بهتر است با جراح بینی تماس بگیرید:
- افزایش قابل توجه تورم
- قرمزی و التهاب شدید پوست
- درد رو به افزایش
- ترشح غیرطبیعی یا بدبو از بینی
- تب
- واکنش پوستی شدید
- تشدید ناگهانی علائم پس از شروع یک دارو یا استفاده از محصول جدید
در چنین شرایطی بهتر است فقط به دنبال راهی برای از بین بردن خارش نباشید. ممکن است علت اصلی نیاز به بررسی داشته باشد و تشخیص آن بر اساس علائم و معاینه پزشک انجام شود.
اگر خارش بینی خفیف است و با گذشت زمان کمتر می شود، معمولا جای نگرانی نیست. بینی را دستکاری نکنید، مراقبت هایی را که جراح توصیه کرده ادامه دهید و اجازه دهید روند ترمیم مسیر طبیعی خود را طی کند. در صورت شدید شدن خارش یا اضافه شدن علائم غیرعادی، بررسی توسط جراح بهترین راه برای مشخص شدن علت است.
دکتر کمال کوچک زاده، فوق تخصص جراحی پلاستیک در تهران، بیش از دو دهه از فعالیت حرفه ای خود را به جراحی پلاستیک اختصاص داده اند و در این مدت هزاران عمل جراحی انجام داده اند
- دیدگاه کاربران
